Psikiyatrik ilaçlar çevremizde sıkça konuşulur, ancak konuşulanların önemli bir kısmı doğrulanmamış söylentilerden oluşur. Bu inanışlar, tedaviye ihtiyacı olan birçok kişinin yardım aramasını geciktirir ya da başladığı tedaviyi kendi kararıyla yarıda bırakmasına yol açar. Doğru bilgi, ilaç konusunda daha rahat karar vermenin ilk adımıdır.
“Bu ilaçlar bağımlılık yapar” inancı
Bu başlık altında farklı ilaç gruplarını ayırmak gerekir. Antidepresanlar ve duygudurum dengeleyiciler, alkol ya da uyuşturucu gibi bir istek ve kontrolsüz kullanım döngüsü yaratmaz. Ancak birçoğu aniden bırakıldığında baş dönmesi, huzursuzluk, uykusuzluk gibi yoksunluğa benzer belirtiler görülebilir. Bu yüzden doktor, dozu kademeli olarak azaltır. Sakinleştirici grubundaki bazı ilaçlar ise alışkanlık potansiyeli taşıdığı için kısa süreli ve sıkı kontrolle verilir. Yani “hepsi bağımlılık yapar” ya da “hiçbiri yapmaz” demek doğru olmaz; ilacın türünü sormak gerekir.
“İlaç kişiliğimi değiştirir ya da duygusuzlaştırır”
Doğru dozda ve doğru ilaçta amaç, kişiliği değiştirmek değil, belirtilerin gölgelediği normal işleyişi geri getirmektir. Yine de bazı kişiler duygularında körelme hissedebilir. Bu bir yan etkidir ve sessizce katlanılacak bir durum değildir. Doktora bildirildiğinde doz ayarlanabilir ya da başka bir seçeneğe geçilebilir. Hissettiklerinizi not alıp kontrollerde paylaşmak, tedavinin size uygun hale gelmesini kolaylaştırır.
“İyileşince bırakırım” ve “bir kez başlayan ömür boyu kullanır”
İki inanış da çoğu zaman gerçeği yansıtmaz. Belirtiler azaldığında ilacı kendi başına bırakmak, nüks riskini artırabilir; çünkü iyileşme genellikle ilacın etkisiyle sürer ve tedavi belirli bir süre devam etmelidir. Öte yandan her ilaç ömür boyu kullanılmaz. Pek çok kişi, tanıya ve seyrine göre aylar sonra doktor kontrolünde azaltarak bırakabilir. Bazı süregelen rahatsızlıklarda uzun süreli kullanım gerekebilir; bu, tansiyon ya da şeker gibi kronik durumlarda ilaç kullanmaya benzer.
“Terapi varken ilaca gerek yok” ve diğer yanlışlar
Terapi ve ilaç birbirinin rakibi değildir. Hafif belirtilerde yalnızca terapi yeterli olabilir, orta ve ağır tablolarda ise ikisinin birlikte yürütülmesi çoğu zaman daha etkili olur. Bir diğer yanlış, ilacın hemen etki edeceği beklentisidir. Antidepresanların etkisi genellikle birkaç hafta içinde belirginleşir. Ayrıca bir arkadaşınızda işe yarayan ilaç sizde aynı sonucu vermeyebilir; ilaç seçimi kişiye göre yapılır.
İlaçla ilgili tereddütleriniz varsa bunları doktorunuzla açıkça konuşun. Dozu kendi başınıza değiştirmek ya da bırakmak yerine soru sormak, hem güvenliğinizi hem de tedavinin başarısını destekler.