İlk yardım, bir kaza veya ani hastalık durumunda sağlık ekibi gelene kadar hayatı korumaya ve durumun kötüleşmesini önlemeye yönelik müdahalelerdir. Doğru yapılan basit adımlar, özellikle ilk dakikalarda hayati fark yaratabilir. Bu sayfadaki bilgiler genel bir çerçeve sunar; uygulamalı bir ilk yardım eğitimine katılmak, bu becerileri güvenle kullanabilmenin en doğru yoludur. Unutulmaması gereken ilk kural şudur: acil bir durumda hemen 112 aranmalıdır.
Önce güvenlik, sonra 112
Olay yerine yaklaşmadan önce kendi güvenliğinizi sağlayın: trafik, elektrik, gaz kaçağı ya da yangın gibi tehlikeler varsa önce bunları değerlendirin. Ardından 112’yi arayın; adresi, olayın ne olduğunu, yaralı sayısını ve yaralıların durumunu sakin ve açık şekilde bildirin. Görevli size bir şey sormadan telefonu kapatmayın; çoğu zaman ne yapmanız gerektiği konusunda yönlendirme yapılır.
Bilinç ve solunum kontrolü
Kişinin omuzlarına hafifçe dokunup yüksek sesle seslenin. Yanıt yoksa başı hafifçe geriye eğip çeneyi kaldırarak hava yolunu açın ve en fazla on saniye boyunca normal nefes alıp almadığını kontrol edin. Bilinci kapalı ama normal nefes alan kişi, omurga yaralanması şüphesi yoksa yan yatış pozisyonuna getirilmeli ve sağlık ekibi gelene kadar solunumu izlenmelidir.
Temel yaşam desteği
Yanıt vermeyen ve normal nefes almayan bir yetişkinde hemen kalp masajına başlanmalıdır. Eller göğüs kemiğinin alt yarısına, göğsün ortasına yerleştirilir; kollar dik tutularak dakikada yaklaşık yüz ile yüz yirmi bası hızında ve göğüs yaklaşık beş ile altı santim çökecek şekilde bastırılır. Eğitimli kişiler otuz bası ve iki kurtarıcı soluk döngüsünü uygular; eğitimi olmayanlar yalnızca kesintisiz göğüs basısı yapabilir. Yakında otomatik eksternal defibrilatör varsa cihaz getirilmeli ve sesli talimatları izlenmelidir. Bebek ve çocuklarda uygulama farklıdır; bu nedenle evde çocuk güvenliği ile ilgilenen ebeveynlerin çocuk ilk yardımı eğitimi alması önerilir.
Soluk yolu tıkanması
Öksürebilen kişi öksürmeye teşvik edilir. Konuşamıyor, nefes alamıyor ve öksüremiyorsa kişi öne eğilerek kürek kemikleri arasına beş kez sırt vuruşu yapılır; sonuç alınamazsa beş kez karın basısı uygulanır ve bu döngü sürdürülür. Kişi bilincini kaybederse 112 aranmış olmalı ve temel yaşam desteğine geçilmelidir.
Kanama, yanık ve kırıklar
- Kanama: Temiz bir bezle yaranın üzerine doğrudan ve sürekli baskı uygulayın.
- Yanık: Yanık bölgeyi en az yirmi dakika boyunca ılık akan suyla soğutun; buz, diş macunu, yoğurt gibi maddeler sürmeyin, su toplamış kabarcıkları patlatmayın.
- Kırık ve burkulma: Yaralı bölgeyi hareket ettirmeyin, bulunduğu pozisyonda destekleyin.
- Zehirlenme: Kusturmaya çalışmayın, 112’ye bilgi verin.
Kış aylarında baş ağrısı ve baş dönmesiyle seyreden durumlarda karbonmonoksit zehirlenmesi akla gelmelidir; ayrıntılar için karbonmonoksit ve kombi güvenliği sayfasına bakabilirsiniz. Kazaları baştan önlemek için ise ev kazalarını önleme rehberi iyi bir başlangıçtır.